Native Prototype trong JavaScript

Thuộc tính prototype thường được sử dụng nhiều trong JavaScript core. Ngoài ra, các hàm khởi tạo sẵn có khác cũng sử dụng thuộc tính này, tạm gọi là native prototype.

Sau đây, mình sẽ tìm hiểu chi tiết về native prototypes và cách để thêm các tính năng cho chúng.

Object.prototype

Hãy xem ví dụ sau:

let obj = {};
alert(obj); // "[object Object]"

Rõ ràng, obj là một đối tượng rỗng. Vậy thì đoạn code tạo ra "[object Object]" nằm ở đâu?

Kết quả trên được tạo ra từ phương thức toString.

Thực chất, obj = {} tương đương với obj = new Object(), với Object là một hàm khởi tạo sẵn có trong JavaScript. Và hàm khởi tạo Objectprototype chứa phương thức toString.

Khi new Object() được gọi, thuộc tính [[Prototype]] của đối tượng mới tạo ra được gán bằng Object.prototype.

Khi gọi obj.toString(), đầu tiên JavaScript sẽ tìm kiếm trong obj, nhưng không tồn tại toString nên JavaScript tự động tìm kiếm trong prototype của obj.

Bạn có thể kiểm tra lại bằng cách sau:

let obj = {};

console.log(obj.__proto__ === Object.prototype); // true
console.log(obj.toString === obj.__proto__.toString); // true
console.log(obj.toString === Object.prototype.toString); // true

Chú ý: không tồn tại prototype của Object.prototype:

console.log(Object.prototype.__proto__); // null

Native prototypes của các kiểu dữ liệu khác

Các kiểu dữ liệu khác như Array, Date, Function,... cũng có các phương thức ở native prototypes.

Ví dụ, khi tạo mảng [1, 2, 3] thì JavaScript sẽ gọi hàm khởi tạo new Array(). Vì vậy, Array.prototype cũng trở thành prototype của mảng được tạo ra.

Nhờ đó mà bạn có thể sử dụng các phương thức với mảng như forEach, map, filter,...

Chú ý: các kiểu dữ liệu sẵn có trong JavaScript đều có Object.prototypetop của chuỗi prototype. Nói cách khác, tất cả các kiểu dữ liệu tham chiếu đều kế thừa từ object

Ví dụ:

let arr = [1, 2, 3];

// mảng arr kế thừa prototype từ Array.prototype
console.log(arr.__proto__ === Array.prototype); // true

// sau đó prototype trên lại kế thừa từ Object.prototype
console.log(arr.__proto__.__proto__ === Object.prototype); // true

// cuối cùng là null
console.log(arr.__proto__.__proto__.__proto__); // null

Một vài phương thức trong chuỗi prototype có thể trùng tên nhau.

Ví dụ Object.prototype có phương thức toStringArray.prototype cũng có phương thức toString riêng. Tuy nhiên, prototype nào gần hơn thì sẽ được sử dụng.

let arr = [1, 2, 3];
alert(arr); // 1,2,3 <-- kết quả từ Array.prototype.toString

Trong ví dụ trên, kết quả 1, 2, 3 được tạo ra từ Array.prototype.toString.

Kiểu dữ liệu nguyên thủy

Trong các ví dụ trên, mình mới chỉ đề cập tới kiểu dữ liệu tham chiếu, với kiểu dữ liệu nguyên thủy thì sao?

Rõ ràng, kiểu dữ liệu nguyên thủy không phải object. Nhưng khi bạn truy cập vào các thuộc tính, phương thức của kiểu dữ liệu nguyên thủy thì JavaScript sẽ tự động tạo ra một wrapper object từ các hàm khởi tạo String, NumberBoolean.

Đây là object tạm dùng để đóng gói lấy kiểu dữ liệu nguyên thủy. Và sau khi JavaScript sử dụng xong thì wrapper object sẽ được giải phóng.

Phương thức của các đối tượng tạm trên cũng nằm trong prototype, cụ thể là: String.prototype, Number.prototypeBoolean.prototype.

Chú ý: hai kiểu dữ liệu nullundefined không có wrapper object. Do đó, hai kiểu dữ liệu này không có phương thức nào đi cùng.

Thay đổi native prototypes

Native prototypes có thể thay đổi được. Giả sử bạn thêm một phương thức cho String.prototype thì phương thức này có thể được dùng ở mọi string:

String.prototype.show = function () {
  console.log(this);
};

"AHA".show(); // AHA!

Trong quá trình phát triển phần mềm, bạn có thể sẽ muốn thêm phương thức cho các kiểu dữ liệu. Và giả sử, bạn thêm chúng vào native prototypes.

Cách này đúng nhưng không phải là một ý tưởng tốt. Bởi vì prototypes là global.

Nếu hai thư viện cùng thêm phương thức String.prototype.show thì một trong hai sẽ bị ghi đè, dẫn đến xung đột code.

Chú ý: chỉ có một trường hợp bạn nên thêm phương thức vào native prototypes, đó là polyfilling.

Polyfilling nghĩa là bạn thêm một phương thức vào kiểu dữ liệu sẵn có trong JavaScript. Phương thức này tồn tại trong mô tả của ngôn ngữ JavaScript nhưng lại chưa được hỗ trợ ở một JavaScript engine hoặc một phiên bản trình duyệt cũ, ví dụ:

// Nếu như String chưa có phương thức `String.prototype.repeat`
if (!String.prototype.repeat) {
  // Triển khai phương thức repeat
  String.prototype.repeat = function (n) {
    // phương thức repeat lặp lại string với số lần là n
    return new Array(n + 1).join(this);
  };
}

console.log("Ha".repeat(3)); // HaHaHa

Mượn các phương thức từ prototypes

Trong bài viết về decorator và forwarding của hàm trong JavaScript, mình đã nói về vấn đề mượn phương thức.

Đó là khi mình muốn mượn phương thức từ một object và sao chép sang object khác.

Ví dụ, để tạo ra một array-object, bạn có thể sao chép các phương thức của Array.prototype sang object như sau:

let obj = {
  0: "Hello",
  1: "world!",
  length: 2,
};

obj.join = Array.prototype.join;
console.log(obj.join(",")); // Hello,world!

Cách trên hoạt động chính xác vì phương thức Array.prototype.join chỉ quan tâm tới chỉ số và thuộc tính length.

Ngoài ra, để sao chép tất cả các phương thức của Array.prototype sang object, bạn có thể làm như sau:

let obj = {
  0: "Hello",
  1: "world!",
  length: 2,
};

obj.__proto__ = Array.prototype;
console.log(obj.join(",")); // Hello,world!

Chú ý: cách làm như trên không chính xác nếu object đã kế thừa prototype từ một object khác. Thực tế là chỉ kế thừa được một object tại một thời điểm.

Tổng kết

Tất cả đối tượng sẵn có trong JavaScript đều có dạng như sau:

  • Các phương thức được lưu trong native prototypes, ví dụ: Array.prototype, Date.prototype, Function.prototype,...
  • Bản thân object chỉ lưu dữ liệu, ví dụ: mảng các phần tử, ngày tháng năm,...

Các kiểu dữ liệu nguyên thủy cũng có các phương thức ở wrapper object là: String.prototype, Number.prototypeBoolean.prototype.

Prototype có thể thay đổi hoặc thêm mới các phương thức. Tuy nhiên, việc này không được khuyến khích.

Chỉ có một trường hợp bạn nên thêm phương thức vào prototype. Đó là khi phương thức được định nghĩa trong mô tả của ngôn ngữ JavaScript nhưng chưa được hỗ trợ ở một số JavaScript Engine hoặc trình duyệt nhất định.

Thực hành

Bài 1

Thêm vào prototype của tất cả các hàm phương thức defer(ms) - thực thi hàm sau ms mili giây, ví dụ:

function f() {
  console.log("Hello!");
}

f.defer(1000); // hiển thị "Hello!" sau 1 giây

Xem đáp án

Function.prototype.defer = function (ms) {
  setTimeout(this, ms);
};
function f() {
  console.log("Hello!");
}

f.defer(1000); // hiển thị "Hello!" sau 1 giây

Bài 2

Thêm vào prototype của tất cả các hàm phương thức defer(ms) - trả về một hàm wrapper giúp trì hoãn việc thực thi hàm sau ms mili giây, ví dụ:

function f(a, b) {
  console.log(a + b);
}

f.defer(1000)(1, 2); // hiển thị 3 sau 1 giây

Xem đáp án

Function.prototype.defer = function (ms) {
  // lưu lại hàm
  let f = this;
  return function () {
    setTimeout(() => f.apply(this, [...arguments]), ms);
  };
};
function f(a, b) {
  console.log(a + b);
}

f.defer(1000)(1, 2); // hiển thị 3 sau 1 giây

Tham khảo: Native prototypes

Bài trước
left Bài trước
left FPrototype của hàm trong JavaScript
Bài tiếp theo
Các phương thức với prototype trong JavaScript right
Bài tiếp theo right
Avatar Techmely Team
VIẾT BỞI

Techmely Team